Przeglądy instalacji w domu i mieszkaniu — co warto sprawdzić przed rozmową o ubezpieczeniu?

Dom lub mieszkanie to nie tylko mury, wyposażenie i polisa. To także bieżące utrzymanie nieruchomości oraz okresowe kontrole przewidziane w przepisach. Warto je rozdzielić: obowiązki związane ze stanem technicznym obiektu wynikają z prawa, a zakres ubezpieczenia i zasady postępowania po szkodzie — z konkretnej umowy oraz jej dokumentów.

Dobrze mieć tę wiedzę przed zakupem albo odnowieniem ubezpieczenia. Nie po to, aby zakładać najgorszy scenariusz, lecz aby wiedzieć, jakie pytania zadać i jakie dokumenty mogą być przydatne.

Kto odpowiada za okresowe kontrole?

Prawo budowlane wskazuje, że obiekty budowlane podczas użytkowania poddaje się kontrolom zapewnianym przez właściciela lub zarządcę.¹

W domu jednorodzinnym zwykle łatwiej ustalić, kto organizuje kontrolę. Inaczej może wyglądać sytuacja w mieszkaniu w budynku wielorodzinnym. Główny Urząd Nadzoru Budowlanego wyjaśnia, że za przeprowadzenie okresowych kontroli odpowiada właściciel lub zarządca obiektu, a nie właściciel albo najemca pojedynczego lokalu stanowiącego część budynku.²

Dlatego przed planowaniem kontroli lub rozmową o ubezpieczeniu warto ustalić:

• czy dany obowiązek realizuje właściciel domu,
• czy odpowiada za niego wspólnota albo zarządca budynku,
• czy istnieją protokoły z ostatnich kontroli i zalecenia wymagające wykonania.

Co sprawdza się co najmniej raz w roku?

Art. 62 Prawa budowlanego wskazuje, że co najmniej raz w roku kontrola obejmuje między innymi instalacje gazowe oraz przewody kominowe: dymowe, spalinowe i wentylacyjne.¹ GUNB doprecyzowuje, że tę kontrolę wykonuje się raz w każdym roku kalendarzowym; między kolejnymi terminami nie musi upłynąć dokładnie 365 dni.²

Przewody kominowe i wentylacyjne nie są tylko formalnością. W urzędowych materiałach dotyczących kontroli zwraca się uwagę między innymi na ich drożność, ciąg oraz działanie urządzeń wentylacyjnych tam, gdzie są zainstalowane urządzenia grzewcze.²

W tym miejscu warto nie mieszać różnych okresów kontroli: coroczna kontrola opisana powyżej nie oznacza corocznego badania instalacji elektrycznej.²

Co obejmuje kontrola co najmniej raz na 5 lat?

Kontrola wykonywana co najmniej raz na 5 lat dotyczy stanu technicznego i przydatności do użytkowania obiektu, jego estetyki oraz otoczenia. Ustawa wskazuje, że obejmuje ona również badanie instalacji elektrycznej i piorunochronnej.¹

W ustawowym zakresie bada się między innymi stan sprawności połączeń, osprzętu, zabezpieczeń i środków ochrony przed porażeniem, a także oporność izolacji przewodów oraz uziemienia instalacji i aparatów.¹

Nie trzeba samodzielnie oceniać tych elementów technicznych. Rolą właściciela lub zarządcy jest zapewnienie kontroli przez osobę uprawnioną lub posiadającą wymagane kwalifikacje — stosownie do rodzaju kontroli.¹

Protokół i zalecenia — dlaczego warto je zachować?

Z przeprowadzonej kontroli sporządza się protokół. Prawo budowlane wymaga, aby zawierał on między innymi datę kontroli, dane osoby przeprowadzającej, zakres kontroli, ustalenia, stwierdzone nieprawidłowości oraz zalecenia.¹

W protokole mogą znaleźć się także informacje o zaleceniach niewykonanych po poprzednich kontrolach. Jeżeli wykryto nieprawidłowości, w zaleceniach wskazuje się czynności potrzebne do ich usunięcia oraz termin ich wykonania.¹

W praktyce warto przechowywać protokoły i dokumenty potwierdzające realizację zaleceń. Nie są one zamiennikiem polisy ani gwarancją określonego rozstrzygnięcia po szkodzie. Pomagają jednak uporządkować informacje o stanie nieruchomości i wykonanych działaniach.

Co przeglądy mają wspólnego z ubezpieczeniem nieruchomości?

Nie ma jednej odpowiedzi, która pasuje do każdej polisy i każdej szkody. Ubezpieczenie nieruchomości może różnić się zakresem, sumami ubezpieczenia, wyłączeniami, obowiązkami ubezpieczającego oraz zasadami zgłoszenia zdarzenia.

Dlatego nie warto przyjmować prostych reguł, że brak określonego dokumentu zawsze prowadzi do odmowy wypłaty albo że wykonany przegląd sam w sobie przesądza o wypłacie. Znaczenie dokumentacji, obowiązków zapisanych w umowie i okoliczności zdarzenia ocenia się w odniesieniu do konkretnej polisy oraz konkretnej sytuacji.

Przed zakupem lub odnowieniem ochrony warto przeczytać polisę, OWU i dokument zawierający informacje o produkcie ubezpieczeniowym (IPID). Jeśli nieruchomość ma instalację gazową, komin, instalację elektryczną albo inne elementy wymagające regularnego nadzoru, warto zapytać o zapisy dotyczące obowiązków, wyłączeń i zgłoszenia szkody.

Na koniec

Dbanie o dom lub mieszkanie to jednocześnie troska o bezpieczeństwo, porządek w dokumentach i świadome podejście do ubezpieczenia. Zamiast zakładać, że polisa rozwiąże każdy problem albo że jeden przegląd przesądzi o każdej sprawie, lepiej znać swoje obowiązki, zachować dokumentację i przeczytać warunki konkretnej umowy.